Maadili
حسن الخلق ومكارم الأخلاق

Tabia Njema na Maadili

Mwongozo wa ustaarabu, upole, ukarimu, unyenyekevu na tabia njema anazopaswa kuwa nazo muumini.

Inatafuta hadithi…
Sahih Muslim #2553 Sahihi Imepokelewa Imamu Muslim

عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سِمْعَانَ الْأَنْصَارِيِّ رضي الله عنه قَالَ: سَأَلْتُ رَسُولَ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ عَنِ الْبِرِّ وَالْإِثْمِ، فَقَالَ: «الْبِرُّ حُسْنُ الْخُلُقِ، وَالْإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ، وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ».

Kutoka kwa Nawwasi bin Samaan Al-Answari radhi za Allah ziwe juu yake amesema: Nilimuuliza Mtume rehema na amani ziwe juu yake kuhusu wema na dhambi, akasema: "Wema ni tabia njema, na dhambi ni lile litakalokukereketa katika kifua chako, na ukachukia watu wasilione".

An-Nawwās ibn Sim‘ān al-Ansāri (may Allah be pleased with him) reported: I asked the Messenger of Allah (may Allah's peace and blessings be upon him) about righteousness and sinfulness, and he said, "Righteousness is good morals, and sinfulness is what your heart is not at ease with, and you hate that people know about it."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Himizo la kuwa na tabia njema; kwa sababu tabia njema ni katika mambo makubwa ya wema.
  • Haki na batili haviwezi kumchanganya muumini, bali anaijua haki kwa nuru aliyonayo ndani ya moyo wake, na anaichukia batili na kuikataa.
Sahih al-Bukhari #HE-2965 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ المؤْمنينَ رَضيَ اللهُ عنها قَالَت: دَخَلَتْ هِنْدٌ بِنْتُ عُتْبَةَ امْرَأَةُ أَبِي سُفْيَانَ عَلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ، لَا يُعْطِينِي مِنَ النَّفَقَةِ مَا يَكْفِينِي وَيَكْفِي بَنِيَّ إِلَّا مَا أَخَذْتُ مِنْ مَالِهِ بِغَيْرِ عِلْمِهِ، فَهَلْ عَلَيَّ فِي ذَلِكَ مِنْ جُنَاحٍ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خُذِي مِنْ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ مَا يَكْفِيكِ وَيَكْفِي بَنِيكِ».

Imepokelewa kutoka kwa Aisha mama wa waumini radhi za Allah ziwe juu yake amesema: Aliingia Hindu binti Utba mke wa Abuu Sufiani kwa Mtume rehema na amani ziwe juu yake, akasema: Ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu, hakika Abuu Sufiani ni mwanaume bahili sana, hanipi matumizi yanayonitosha mimi na wanangu isipokuwa kiasi ninachokichukua katika mali yake pasina yeye kujua, je kwa hilo nina tatizo? Akasema Mtume rehema na amani ziwe juu yake: "Chukua katika mali yake kwa wema, kiasi kinachokutosha wewe na wanao".

‘Ā’ishah, Mother of the Believers, (may Allah be pleased with her) reported: Hind bint ‘Utbah, the wife of Abu Sufyān, entered upon the Messenger of Allah (may Allah's peace and blessings be upon him) and said: O Messenger of Allah, Abu Sufyān is a stingy man. He does not give me provision that is sufficient for me and my children except that which I take from his money without his knowledge. Is there any blame upon me for doing so? The Messenger of Allah (may Allah's peace and blessings be upon him) said: "Take from his money in a reasonable manner what suffices you and suffices your children."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Uwajibu wa kutoa mahitaji kwa mke na watoto.
  • Amesema bin Hajari: Na makusudio ya kauli yake: "Chukua katika mali yake kiasi kinachokutosha kwa wema", akamuelekeza katika wema kwa kiasi ambacho hakina kiwango katika sheria.
Sahih Muslim #1714 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنْ عَائِشَةَ أُمِّ المؤْمنينَ رَضيَ اللهُ عنها قَالَت: دَخَلَتْ هِنْدٌ بِنْتُ عُتْبَةَ امْرَأَةُ أَبِي سُفْيَانَ عَلَى رَسُولِ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنَّ أَبَا سُفْيَانَ رَجُلٌ شَحِيحٌ، لَا يُعْطِينِي مِنَ النَّفَقَةِ مَا يَكْفِينِي وَيَكْفِي بَنِيَّ إِلَّا مَا أَخَذْتُ مِنْ مَالِهِ بِغَيْرِ عِلْمِهِ، فَهَلْ عَلَيَّ فِي ذَلِكَ مِنْ جُنَاحٍ؟ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «خُذِي مِنْ مَالِهِ بِالْمَعْرُوفِ مَا يَكْفِيكِ وَيَكْفِي بَنِيكِ».

Imepokelewa kutoka kwa Aisha mama wa waumini radhi za Allah ziwe juu yake amesema: Aliingia Hindu binti Utba mke wa Abuu Sufiani kwa Mtume rehema na amani ziwe juu yake, akasema: Ewe Mjumbe wa Mwenyezi Mungu, hakika Abuu Sufiani ni mwanaume bahili sana, hanipi matumizi yanayonitosha mimi na wanangu isipokuwa kiasi ninachokichukua katika mali yake pasina yeye kujua, je kwa hilo nina tatizo? Akasema Mtume rehema na amani ziwe juu yake: "Chukua katika mali yake kwa wema, kiasi kinachokutosha wewe na wanao".

‘Ā’ishah, Mother of the Believers, (may Allah be pleased with her) reported: Hind bint ‘Utbah, the wife of Abu Sufyān, entered upon the Messenger of Allah (may Allah's peace and blessings be upon him) and said: O Messenger of Allah, Abu Sufyān is a stingy man. He does not give me provision that is sufficient for me and my children except that which I take from his money without his knowledge. Is there any blame upon me for doing so? The Messenger of Allah (may Allah's peace and blessings be upon him) said: "Take from his money in a reasonable manner what suffices you and suffices your children."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Uwajibu wa kutoa mahitaji kwa mke na watoto.
  • Amesema bin Hajari: Na makusudio ya kauli yake: "Chukua katika mali yake kiasi kinachokutosha kwa wema", akamuelekeza katika wema kwa kiasi ambacho hakina kiwango katika sheria.
Sahih Muslim #1468 Sahihi Imepokelewa Imamu Muslim

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رضي لله عنه قَالَ: قَالَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «لَا يَفْرَكْ مُؤْمِنٌ مُؤْمِنَةً، إِنْ كَرِهَ مِنْهَا خُلُقًا رَضِيَ مِنْهَا آخَرَ» أَوْ قَالَ: «غَيْرَهُ».

Imepokelewa kutoka kwa Abuu Huraira -Radhi za Allah ziwe juu yake- amesema: Amesema Mtume -Rehema na amani ziwe juu yake-: "Hachukii muumini wa kiume tabia za muumini wa kike, akichukia tabia fulani basi ataridhishwa na tabia nyingine" Au alisema: "Tabia tofauti na hiyo"

Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him) reported: The Messenger of Allah (may Allah's peace and blessings be upon him) said: "Let not a believing man hate a believing woman. If he dislikes one of her characteristics, he will be pleased with another." Or he said: "another one."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Huu ni wito kwa muumini wa kuja katika haki na uadilifu, na kuhukumu mambo kwa akili katika mgogoro wowote unaotokea baina yake na mke wake, na sio kutoa maamuzi kwa hisia na mihemuko ya muda mfupi.
  • Kazi ya muumini si kumchukia mwanamke muumini kabisa mpaka afikie kuachana naye, bali apuuze kile anachochukia kwa kile anachopenda.
Sahih al-Bukhari #HE-3096 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنِ ابْنَ مَسْعُودٍ رضي الله عنه قَالَ: عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَكَفِّي بَيْنَ كَفَّيْهِ، التَّشَهُّدَ، كَمَا يُعَلِّمُنِي السُّورَةَ مِنَ القُرْآنِ: «التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ، وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ». وفي لفظ لهما: «إِنَّ اللهَ هُوَ السَّلَامُ، فَإِذَا قَعَدَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلَاةِ فَلْيَقُلْ: التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ، فَإِذَا قَالَهَا أَصَابَتْ كُلَّ عَبْدٍ لِلَّهِ صَالِحٍ فِي السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، ثُمَّ يَتَخَيَّرُ مِنَ الْمَسْأَلَةِ مَا شَاءَ».

Kutoka kwa bin Masoud radhi za Allahi ziwe juu yake amesema: Alinifundisha Mtume -Rehema na amani ziwe juu yake, namna ya tashahudi iletwayo ndani ya sala, na kiganja changu kikiwa kati ya viganja vyake, kama anavyonifundisha sura ndani ya Qur'ani: "Attahiyyaatu lillaahi, wasswalawaatu wattwayyibaatu, assalaamu a'laika ayyuhan nabiyyu, warahmatullaahi wabarakaatuh, assalaamu a'lainaa wa a'laa ibaadillaahi sswaalihiin, ash-hadu anlaa ilaaha illa llaahu, wa ash-hadu anna Muhammadan 'abduhu warasuuluhu" Tafsiri yake: Maamkizi (Amani) ni ya Mwenyezi Mungu, na swala na vile vilivyo vizuri, amani iwe juu yako ewe Nabii na rehema ya Mwenyezi Mungu na baraka zake, amani iwe juu yetu na juu ya waja wema wa Mwenyezi Mungu, nashuhudia kuwa hapana Mola isipokuwa Mwenyezi Mungu, na ninashuhudia kuwa Muhammadi ni mja wake na ni mjumbe wake. Na katika lafudhi yao nyingine: "Hakika Mwenyezi Mungu ndiye Amani, atakapokaa mmoja wenu katika swala basi na aseme: Attahiyyaatu lillaahi, wasswalawaatu wattwayyibaatu, assalaamu a'laika ayyuhan nabiyyu, warahmatullaahi wabarakaatuh, assalaamu a'lainaa wa a'laa ibaadillaahi sswaalihiin, akisema hivyo, basi dua hii itampata kila mja mwema wa Mwenyezi Mungu mbinguni na ardhini, ash-hadu anlaa ilaaha illa llaahu, wa ash-hadu anna Muhammadan 'abduhu warasuuluhu, kisha baada ya hapo atachagua maombi yoyote anayotaka kuomba".

Ibn Mas‘ūd (may Allah be pleased with him) reported: The Messenger of Allah (may Allah's peace and blessings be upon him) taught me the Tashahhud, with my hand between his two hands, as he would teach me a Surah from the Qur’an: "At-tahiyyātu lillāhi was-salawātu wat-tayyibātu as-Salāmu ‘alayka ayyuha an-nabiyyu wa rahmatullāhi wa barakātuh, as-salāmu ‘alayna wa ‘ala ‘ibādillāhi as-sālihīn, ash-hadu alla ilāha illallāh wa ash-hadu anna Muhammadan ‘abduhu wa rasūluh (Greetings, prayers, and good things are due to Allah. May the peace, mercy, and blessings of Allah be upon you, O Prophet. Peace be upon us and upon the righteous slaves of Allah. I bear witness that there is no god but Allah, and I bear witness that Muhammad is His slave and Messenger)." Another wording reads: "Verily, Allah is the Giver of Peace, so when any of you sits in prayer, let him say: 'At-tahiyyātu lillāhi was-salawātu wat-tayyibātu as-salāmu ‘alayka ayyuha an-nabiyyu wa rahmatullāhi wa barakātuh, as-salāmu ‘alayna wa ‘ala ‘ibādillāhi as-sālihīn (Greetings, prayers, and good things are due to Allah. May the peace, mercy, and blessings of Allah be upon you, O Prophet. Peace be upon us and upon the righteous slaves of Allah).' If you say this, it will benefit every righteous slave of Allah in heaven and on earth. (Then, say:) 'Ash-hadu alla ilāha illallāh wa ash-hadu anna Muhammadan ‘abduhu wa rasūluh (I bear witness that there is no god but Allah, and I bear witness that Muhammad is His slave and Messenger).' Then, let him choose whatever supplication he would like."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Mahala pa tashahudi hii ni wakati wa kukaa baada ya sijida ya mwisho katika kila swala, na baada ya rakaa ya pili katika swala za rakaa tatu na nne.
  • Uwajibu wa tashahudi katika swala, na inafaa akatoa tashahudi kwa lafudhi yoyote katika lafudhi za tashahudi katika zile zilizothibiti kutoka kwa Mtume Rehema na amani ziwe juu yake.
Sahih Muslim #402 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنِ ابْنَ مَسْعُودٍ رضي الله عنه قَالَ: عَلَّمَنِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ، وَكَفِّي بَيْنَ كَفَّيْهِ، التَّشَهُّدَ، كَمَا يُعَلِّمُنِي السُّورَةَ مِنَ القُرْآنِ: «التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ، وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ، السَّلاَمُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللَّهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلاَمُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللَّهِ الصَّالِحِينَ، أَشْهَدُ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ». وفي لفظ لهما: «إِنَّ اللهَ هُوَ السَّلَامُ، فَإِذَا قَعَدَ أَحَدُكُمْ فِي الصَّلَاةِ فَلْيَقُلْ: التَّحِيَّاتُ لِلَّهِ وَالصَّلَوَاتُ وَالطَّيِّبَاتُ السَّلَامُ عَلَيْكَ أَيُّهَا النَّبِيُّ وَرَحْمَةُ اللهِ وَبَرَكَاتُهُ، السَّلَامُ عَلَيْنَا وَعَلَى عِبَادِ اللهِ الصَّالِحِينَ، فَإِذَا قَالَهَا أَصَابَتْ كُلَّ عَبْدٍ لِلَّهِ صَالِحٍ فِي السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ، أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، ثُمَّ يَتَخَيَّرُ مِنَ الْمَسْأَلَةِ مَا شَاءَ».

Kutoka kwa bin Masoud radhi za Allahi ziwe juu yake amesema: Alinifundisha Mtume -Rehema na amani ziwe juu yake, namna ya tashahudi iletwayo ndani ya sala, na kiganja changu kikiwa kati ya viganja vyake, kama anavyonifundisha sura ndani ya Qur'ani: "Attahiyyaatu lillaahi, wasswalawaatu wattwayyibaatu, assalaamu a'laika ayyuhan nabiyyu, warahmatullaahi wabarakaatuh, assalaamu a'lainaa wa a'laa ibaadillaahi sswaalihiin, ash-hadu anlaa ilaaha illa llaahu, wa ash-hadu anna Muhammadan 'abduhu warasuuluhu" Tafsiri yake: Maamkizi (Amani) ni ya Mwenyezi Mungu, na swala na vile vilivyo vizuri, amani iwe juu yako ewe Nabii na rehema ya Mwenyezi Mungu na baraka zake, amani iwe juu yetu na juu ya waja wema wa Mwenyezi Mungu, nashuhudia kuwa hapana Mola isipokuwa Mwenyezi Mungu, na ninashuhudia kuwa Muhammadi ni mja wake na ni mjumbe wake. Na katika lafudhi yao nyingine: "Hakika Mwenyezi Mungu ndiye Amani, atakapokaa mmoja wenu katika swala basi na aseme: Attahiyyaatu lillaahi, wasswalawaatu wattwayyibaatu, assalaamu a'laika ayyuhan nabiyyu, warahmatullaahi wabarakaatuh, assalaamu a'lainaa wa a'laa ibaadillaahi sswaalihiin, akisema hivyo, basi dua hii itampata kila mja mwema wa Mwenyezi Mungu mbinguni na ardhini, ash-hadu anlaa ilaaha illa llaahu, wa ash-hadu anna Muhammadan 'abduhu warasuuluhu, kisha baada ya hapo atachagua maombi yoyote anayotaka kuomba".

Ibn Mas‘ūd (may Allah be pleased with him) reported: The Messenger of Allah (may Allah's peace and blessings be upon him) taught me the Tashahhud, with my hand between his two hands, as he would teach me a Surah from the Qur’an: "At-tahiyyātu lillāhi was-salawātu wat-tayyibātu as-Salāmu ‘alayka ayyuha an-nabiyyu wa rahmatullāhi wa barakātuh, as-salāmu ‘alayna wa ‘ala ‘ibādillāhi as-sālihīn, ash-hadu alla ilāha illallāh wa ash-hadu anna Muhammadan ‘abduhu wa rasūluh (Greetings, prayers, and good things are due to Allah. May the peace, mercy, and blessings of Allah be upon you, O Prophet. Peace be upon us and upon the righteous slaves of Allah. I bear witness that there is no god but Allah, and I bear witness that Muhammad is His slave and Messenger)." Another wording reads: "Verily, Allah is the Giver of Peace, so when any of you sits in prayer, let him say: 'At-tahiyyātu lillāhi was-salawātu wat-tayyibātu as-salāmu ‘alayka ayyuha an-nabiyyu wa rahmatullāhi wa barakātuh, as-salāmu ‘alayna wa ‘ala ‘ibādillāhi as-sālihīn (Greetings, prayers, and good things are due to Allah. May the peace, mercy, and blessings of Allah be upon you, O Prophet. Peace be upon us and upon the righteous slaves of Allah).' If you say this, it will benefit every righteous slave of Allah in heaven and on earth. (Then, say:) 'Ash-hadu alla ilāha illallāh wa ash-hadu anna Muhammadan ‘abduhu wa rasūluh (I bear witness that there is no god but Allah, and I bear witness that Muhammad is His slave and Messenger).' Then, let him choose whatever supplication he would like."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Mahala pa tashahudi hii ni wakati wa kukaa baada ya sijida ya mwisho katika kila swala, na baada ya rakaa ya pili katika swala za rakaa tatu na nne.
  • Uwajibu wa tashahudi katika swala, na inafaa akatoa tashahudi kwa lafudhi yoyote katika lafudhi za tashahudi katika zile zilizothibiti kutoka kwa Mtume Rehema na amani ziwe juu yake.
Sahih al-Bukhari #1315 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةً فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ، فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ».

Imepokelewa kutoka kwa Abuu Huraira radhi za Allah ziwe juu yake kutoka kwa Mtume rehema na amani ziwe juu yake amesema: "Fanyeni haraka kulipeleka jeneza, likiwa ni la mtu mwema, basi mnaliwahisha kupata kheri, na likiwa kinyume na hivyo, basi hiyo nishari mnajiwekea shingoni kwenu".

Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him) reported that the Prophet (may Allah's peace and blessings be upon him) said: "Hasten with the funeral, for if it is righteous, you will be taking it forward to what is good; and if it is otherwise, you will be laying evil off your necks."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Amesema bin Hajari: Inapendeza na ni sunna kwenda haraka, lakini kwa kiwango ambacho si cha nguvu, kiasi ambacho yanaweza kuhofiwa madhara kwa maiti, au uzito kwa mbebaji au msindikizaji.
  • Hapa kuna mpaka katika uharaka, ni pale ikiwa kifo kitakuwa cha ghafla, kwani inahofiwa inaweza kuwa ni kuzimia tu, hapa ni inatakiwa asizikwe ila baada ya kuthibitsha kifo chake, au inaweza kuwa kuchelewesha kidogo kwa ni kwa sababu ya masilahi, kama kuongezeka wa kumswalia, au kuhudhuria ndugu zake wa karibu, endapo hatohofiwa kuharibika.
Sahih Muslim #HE-3109 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «أَسْرِعُوا بِالْجِنَازَةِ، فَإِنْ تَكُ صَالِحَةً فَخَيْرٌ تُقَدِّمُونَهَا، وَإِنْ يَكُ سِوَى ذَلِكَ، فَشَرٌّ تَضَعُونَهُ عَنْ رِقَابِكُمْ».

Imepokelewa kutoka kwa Abuu Huraira radhi za Allah ziwe juu yake kutoka kwa Mtume rehema na amani ziwe juu yake amesema: "Fanyeni haraka kulipeleka jeneza, likiwa ni la mtu mwema, basi mnaliwahisha kupata kheri, na likiwa kinyume na hivyo, basi hiyo nishari mnajiwekea shingoni kwenu".

Abu Hurayrah (may Allah be pleased with him) reported that the Prophet (may Allah's peace and blessings be upon him) said: "Hasten with the funeral, for if it is righteous, you will be taking it forward to what is good; and if it is otherwise, you will be laying evil off your necks."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Amesema bin Hajari: Inapendeza na ni sunna kwenda haraka, lakini kwa kiwango ambacho si cha nguvu, kiasi ambacho yanaweza kuhofiwa madhara kwa maiti, au uzito kwa mbebaji au msindikizaji.
  • Hapa kuna mpaka katika uharaka, ni pale ikiwa kifo kitakuwa cha ghafla, kwani inahofiwa inaweza kuwa ni kuzimia tu, hapa ni inatakiwa asizikwe ila baada ya kuthibitsha kifo chake, au inaweza kuwa kuchelewesha kidogo kwa ni kwa sababu ya masilahi, kama kuongezeka wa kumswalia, au kuhudhuria ndugu zake wa karibu, endapo hatohofiwa kuharibika.
Sahih al-Bukhari #HE-3127 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنْ أَبِي مُوسَى رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّمَا مَثَلُ الْجَلِيسِ الصَّالِحِ وَالْجَلِيسِ السَّوْءِ كَحَامِلِ الْمِسْكِ وَنَافِخِ الْكِيرِ، فَحَامِلُ الْمِسْكِ: إِمَّا أَنْ يُحْذِيَكَ، وَإِمَّا أَنْ تَبْتَاعَ مِنْهُ، وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ مِنْهُ رِيحًا طَيِّبَةً، وَنَافِخُ الْكِيرِ: إِمَّا أَنْ يُحْرِقَ ثِيَابَكَ، وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ رِيحًا خَبِيثَةً».

Na kutoka kwa Abuu Musa Radhi za Allah ziwe juu yake- kutoka kwa Mtume Rehema na amani za Allah ziwe juu yake amesema: “Mfano wa rafiki mwema na rafiki muovu ni mfano wa mbeba miski na mfua vyuma. Mbeba miski: atakukaribia utapata harufu nzuri ya marashi yake, au utanunua kwake, na ama mfua vyuma: Ima atachoma nguo zako, au utasikia harufu mbaya.”

Abu Mūsa (may Allah be pleased with him) reported that the Prophet (may Allah's peace and blessings be upon him) said: "Verily, the example of the righteous companion and the evil companion is like that of the carrier of the musk and the blower of the bellows. The carrier of the musk will either give you, or you will buy from him, or you will get a pleasant smell from him, and the blower of the bellows will either burn your clothes or you will get an offensive smell."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Inaruhusiwa kutumia mifano ili kusogeza maana karibu kwa msikilizaji.
  • Himizo na hamasisho kwa watu kuwa pamoja na watu watiifu na waadilifu, na kujiepusha na watu waovu na wenye maadili mabaya.
Sahih Muslim #2628 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنْ أَبِي مُوسَى رضي الله عنه عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّمَا مَثَلُ الْجَلِيسِ الصَّالِحِ وَالْجَلِيسِ السَّوْءِ كَحَامِلِ الْمِسْكِ وَنَافِخِ الْكِيرِ، فَحَامِلُ الْمِسْكِ: إِمَّا أَنْ يُحْذِيَكَ، وَإِمَّا أَنْ تَبْتَاعَ مِنْهُ، وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ مِنْهُ رِيحًا طَيِّبَةً، وَنَافِخُ الْكِيرِ: إِمَّا أَنْ يُحْرِقَ ثِيَابَكَ، وَإِمَّا أَنْ تَجِدَ رِيحًا خَبِيثَةً».

Na kutoka kwa Abuu Musa Radhi za Allah ziwe juu yake- kutoka kwa Mtume Rehema na amani za Allah ziwe juu yake amesema: “Mfano wa rafiki mwema na rafiki muovu ni mfano wa mbeba miski na mfua vyuma. Mbeba miski: atakukaribia utapata harufu nzuri ya marashi yake, au utanunua kwake, na ama mfua vyuma: Ima atachoma nguo zako, au utasikia harufu mbaya.”

Abu Mūsa (may Allah be pleased with him) reported that the Prophet (may Allah's peace and blessings be upon him) said: "Verily, the example of the righteous companion and the evil companion is like that of the carrier of the musk and the blower of the bellows. The carrier of the musk will either give you, or you will buy from him, or you will get a pleasant smell from him, and the blower of the bellows will either burn your clothes or you will get an offensive smell."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Inaruhusiwa kutumia mifano ili kusogeza maana karibu kwa msikilizaji.
  • Himizo na hamasisho kwa watu kuwa pamoja na watu watiifu na waadilifu, na kujiepusha na watu waovu na wenye maadili mabaya.
Sahih al-Bukhari #3346 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْها أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا فَزِعًا يَقُولُ: «لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَيْلٌ لِلْعَرَبِ مِنْ شَرٍّ قَدِ اقْتَرَبَ، فُتِحَ اليَوْمَ مِنْ رَدْمِ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مِثْلُ هَذِهِ» وَحَلَّقَ بِإِصْبَعِهِ الإِبْهَامِ وَالَّتِي تَلِيهَا، قَالَتْ زَيْنَبُ بِنْتُ جَحْشٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ: أَنَهْلِكُ وَفِينَا الصَّالِحُونَ؟ قَالَ: «نَعَمْ إِذَا كَثُرَ الخَبَثُ».

Kutoka kwa Zainab bint Jahshi radhi za Allah ziwe juu yake yakwamba Mtume rehema na amani ziwe juu yake aliingia ndani kwake akiwa na mfadhaiko huku akisema: “Hapana mola apasaye kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu, ole wao waarabu na watahadhari dhidi ya shari iliyokaribia, imefunguliwa leo katika ngome ya Ya'juuju na Ma'ajuju upenyo wa kiasi hiki.” Jahshi akasema: Basi nikasema ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu: Je, tuangamie na hali miongoni mwetu wamo watu wema? Akasema: "Ndio, ikiwa maovu yatakithiri".

Zaynab bint Jahsh (may Allah be pleased with her) reported: The Prophet (may Allah's peace and blessings be upon him) came to her in an alarmed state, saying: "There is no god but Allah. Woe to the Arabs from an impending evil. Today, an opening has been made in the wall of Gog and Magog, like this," making a circle with his thumb and index fingers. Zaynab bint Jahsh said: So, I said: "O Messenger of Allah, shall we perish while there are pious people among us?" He said: "Yes, when wickedness becomes rampant."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Hofu haiushughulishi moyo wa muumini kiasi cha kuacha kumtaja Mwenyezi Mungu wakati wa hofu, kwa sababu kwa kumtaja Mwenyezi Mungu mioyo hupata utulivu.
  • Himizo la kukemea maasi na kuzuia kutokea kwake.
Sahih Muslim #HE-3145 Sahihi Wamekubaliana Bukhari na Muslim juu ya usahihi wake

عَنْ زَيْنَبَ بِنْتِ جَحْشٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْها أَنَّ النَّبِيَّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ دَخَلَ عَلَيْهَا فَزِعًا يَقُولُ: «لاَ إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ، وَيْلٌ لِلْعَرَبِ مِنْ شَرٍّ قَدِ اقْتَرَبَ، فُتِحَ اليَوْمَ مِنْ رَدْمِ يَأْجُوجَ وَمَأْجُوجَ مِثْلُ هَذِهِ» وَحَلَّقَ بِإِصْبَعِهِ الإِبْهَامِ وَالَّتِي تَلِيهَا، قَالَتْ زَيْنَبُ بِنْتُ جَحْشٍ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اللَّهِ: أَنَهْلِكُ وَفِينَا الصَّالِحُونَ؟ قَالَ: «نَعَمْ إِذَا كَثُرَ الخَبَثُ».

Kutoka kwa Zainab bint Jahshi radhi za Allah ziwe juu yake yakwamba Mtume rehema na amani ziwe juu yake aliingia ndani kwake akiwa na mfadhaiko huku akisema: “Hapana mola apasaye kuabudiwa kwa haki isipokuwa Mwenyezi Mungu, ole wao waarabu na watahadhari dhidi ya shari iliyokaribia, imefunguliwa leo katika ngome ya Ya'juuju na Ma'ajuju upenyo wa kiasi hiki.” Jahshi akasema: Basi nikasema ewe Mtume wa Mwenyezi Mungu: Je, tuangamie na hali miongoni mwetu wamo watu wema? Akasema: "Ndio, ikiwa maovu yatakithiri".

Zaynab bint Jahsh (may Allah be pleased with her) reported: The Prophet (may Allah's peace and blessings be upon him) came to her in an alarmed state, saying: "There is no god but Allah. Woe to the Arabs from an impending evil. Today, an opening has been made in the wall of Gog and Magog, like this," making a circle with his thumb and index fingers. Zaynab bint Jahsh said: So, I said: "O Messenger of Allah, shall we perish while there are pious people among us?" He said: "Yes, when wickedness becomes rampant."

✦ Mafunzo Muhimu
  • Hofu haiushughulishi moyo wa muumini kiasi cha kuacha kumtaja Mwenyezi Mungu wakati wa hofu, kwa sababu kwa kumtaja Mwenyezi Mungu mioyo hupata utulivu.
  • Himizo la kukemea maasi na kuzuia kutokea kwake.
Sahih Muslim #HE-66521 Sahihi Imepokelewa Imamu Muslim

عَنْ أَبِي يَعْلَى شَدَّادِ بْنِ أَوْسٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ عَنْ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «إِنَّ اللهَ كَتَبَ الْإِحْسَانَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ، فَإِذَا قَتَلْتُمْ فَأَحْسِنُوا القِتْلَةَ، وَإِذَا ذَبَحْتُمْ فَأَحْسِنُوا الذِّبْحَةَ، وَلْيُحِدَّ أَحَدُكُمْ شَفْرَتَهُ، وَلْيُرِحْ ذَبِيحَتَهُ».

Imepokewa kutoka kwa Abuu Ya'la Shaddad bin Ausi -radhi za Allah ziwe juu yake- amesema: Kutoka kwa Mtume -rehema na amani ziwe juu yake- alisema: "Hakika Mwenyezi Mungu amefaradhisha (kutenda) wema katika kila kitu, hivyo mtakapoua basi uweni vizuri (kwa wema), na mtakapochinja basi chinjeni vizuri, na anowe mmoja wenu kisu chake, na akistareheshe kichinjwa chake".

Abu Ya‘la Shaddād ibn Aws (may Allah be pleased with him) reported that the Messenger of Allah (ﷺ) said: "Indeed, Allah has enjoined Ihsān (kindness/excellence) in all things. So, when you kill, kill with kindness; and when you slaughter, slaughter with kindness. Let one of you sharpen his blade and spare the animal he slaughters suffering."

Sahih al-Bukhari #3178 Sahihi Imepokelewa na Bukhari na Muslim

عَنْ عَبْدِ اللَّهِ بْنِ عَمْرٍو رضي الله عنهما قال: قال رَسولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «أَرْبَعٌ مَنْ كُنَّ فِيهِ كَانَ مُنَافِقًا، وَإِنْ كَانَتْ خَصْلَةٌ مِنْهُنَّ فِيهِ كَانَتْ فِيهِ خَصْلَةٌ مِنَ النِّفَاقِ حَتَّى يَدَعَهَا: مَنْ إِذَا حَدَّثَ كَذَبَ، وإِذَا وَعَدَ أَخْلَفَ، وإذَا خَاصَمَ فَجَرَ، وَإِذَا عَاهَدَ غَدَرَ».

Imepokelewa kutoka kwa Abdallahi bin Amry -radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yao- amesema: Amesema Mtume wa Mwenyezi Mungu -rehema na amani ziwe juu yake-: "Mambo manne yatakayekuwa kwake basi atakuwa mnafiki, ana akiwa na jambo moja miongoni mwa hayo basi atakuwa na tabia ya unafiki mpaka aiache: Yule anayesimulia akasema uongo, na akiahidi hatimizi, na akigombana hupita mipaka, na akiingia makubaliano hufanya hiyana".

‘Abdullāh ibn ‘Amr (may Allah be pleased with him) reported: The Messenger of Allah (may Allah's peace and blessings be upon him) said: "There are four things; whoever has them is a hypocrite, and if one has a trait of them, he has a trait of hypocrisy until he gives it up: when he speaks, he lies; when he makes a promise, he breaks it; when he quarrels, he acts immorally; and when he makes a covenant, he proves treacherous."

Musnad Ahmad #HE-66540 Sahihi Hadithi ya kwanza ameipokea Muslim, na hadithi ya pili ameipokea Ahmad na Ad-Darimi

عَنِ النَّوَّاسِ بْنِ سِمْعَانَ رَضِيَ اللهُ عَنْهُ عَنِ النَّبِيِّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ: «البِرُّ: حُسْنُ الخُلُقِ، وَالإِثْمُ مَا حَاكَ فِي صَدْرِكَ، وَكَرِهْتَ أَنْ يَطَّلِعَ عَلَيْهِ النَّاسُ». وَعَنْ وَابِصَةَ بْنِ مَعْبَدٍ رَضِيَ اللَّهُ عَنْهُ قَالَ: أَتَيْتُ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ فَقَالَ: «جِئْتَ تَسْأَلُ عَنِ البِرِّ وَالإِثْمِ»، قُلْتُ: نَعَمْ، قَالَ: «اسْتَفْتِ قَلْبَكَ، البِرُّ: مَا اطْمَأَنَّتْ إلَيْهِ النَّفْسُ، وَاطْمَأَنَّ إلَيْهِ القَلْبُ، وَالإِثْمُ: مَا حَاكَ فِي نَفْسِكَ وَتَرَدَّدَ فِي الصَّدْرِ، وَإِنْ أَفْتَاكَ النَّاسُ وَأَفْتَوْكَ».

Imepokelewa kutoka kwa Nawwaas bin Sam'aan Al-Answaariy -radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake- kutoka kwa Mtume -rehema na amani ziwe juu yake- amesema: "Wema ni tabia njema, na dhambi ni lile lililokukereketa katika nafsi yako na ukawa hukupendezwa watu walione". Na kutoka kwa Wabiswa bin Ma'bad -radhi za Mwenyezi Mungu ziwe juu yake- Amesema: Nilimjia Mtume -rehema na amani ziwe juu yake-, Akasema: "Umekuja kuuliza kuhusu wema?" Nikasema: 'Ndiyo' Akasema: "Uchunguze moyo wako, Wema ni ule ambao nafsi itatulizana kwake, na moyo ukatulizana, na uovu ni ule unaokereketa ndani ya nafsi, na ukawa unatia shaka ndani ya kifua, hata kama watu watakupa majibu mazuri kiasi gani".

An-Nawwās ibn Sim‘ān (may Allah be pleased with him) reported that the Prophet (ﷺ) said: "Righteousness is good character, and sin is what wavers in your heart, and you dislike that people know about it." Wābisah ibn Ma‘bad (may Allah be pleased with him) reported: I went to the Messenger of Allah (ﷺ) and he said: "You have come to inquire about righteousness and sin." I said: Yes. He said: "Ask your heart. Righteousness is that which the soul feels at ease with and the heart feels tranquil about. And sin is that which wavers in your soul and causes uneasiness in your chest, even if people give you legal opinions and give you more opinions (in its favor)."